Somalia op weg naar 2020
2 juli 2011, Rotterdam
Op 2 juli 2011 organiseerden de Somalische organisaties HIRDA, Dalmar en Karti de conferentie “Somalië op weg naar 2020” ter gelegenheid van de 51ste onafhankelijkheidsviering van Somalië. De conferentie was een voorzetting van de twee eerder georganiseerde “Freedom from Fear” conferenties en de thema’s in de gegeven workshops van deze dag zullen in de toekomst in werkgroepen structureel worden voortgezet.
Programma
Vervolgens voerde de dansgroep “Stichting Somali Solidarity”, een groep bestaande uit zowel mannen en vrouwen van verschillende leeftijden, traditionele dansen uit, waaronder de “Jaandheer”. Naast het dansen droeg een jongedame een gedicht voor, waarin zij haar bewondering uitsprak voor de SYL (Somali Youth League), een politieke partij bestaande uit jongemannen in de leeftijd van 18-33 jaar, afkomstig uit verschillende regio’s in Somalië. Daarnaast maakte zij du’a (gebeden) voor een welvarend Somalië.
In Somalië zijn de mogelijkheden voor mensenrechtenactivisme zeer beperkt. De mannen en vrouwen die de moed hebben om mensenrechtenschendingen aan te kaarten van onder andere al-Shabaab en andere milities in Zuid- en Centraal Somalië, hebben extra steun nodig om hun werk te kunnen blijven doen. Door middel van veiligheidstrainingen probeert EHAHRDP de Somalische activisten te steunen bij het analyseren van hun eigen veiligheidssituatie en het maken van adequate veiligheidsplannen om de risico’s die verbonden zijn aan hun werk te minimaliseren. Verdere steun kan bijvoorbeeld bestaan uit het vervangen van gestolen apparatuur, het aanschaffen van beveiligingsmateriaal (bv hekken), maar ook het verlenen van psychologische hulp voor activisten of hun familieleden. Indien er sprake is van zeer acuut gevaar, dan faciliteert EHAHRDP een veilig onderkomen binnen of buiten Somalië, en ondersteunen wij de activist bij een eventuele asielaanvraag bij de UNHCR.
Sheikh beklemtoonde het belang van het werk van mensenrechtenactivisten, zij geven mensen die geen stem hebben een stem en blijven zich inzetten voor vrede ondanks de onveilige situatie. Sheikh gaf hierbij het voorbeeld van Abdulkadir Yahya, een vredesactivist, die ondanks de gevaarlijke situatie altijd in Mogadishu is gebleven. Zonder erkenning te krijgen voor zijn werk blijft hij zich inzetten voor de zaak, wat hem uiteindelijk zijn leven heeft gekost. EHAHRDP probeert deze mensen te beschermen, maar Sheikh vroeg de deelnemers aan de conferentie ook te kijken naar wat zij zelf kunnen betekenen om deze activisten te steunen in hun strijd voor een nieuw Somalië met politieke stabiliteit, vrije pers, respect en veiligheid voor vrouwen en veiligheid voor alle Somalische burgers. Hij sprak de deelnemers aan niet te vertrouwen op de milities en sektes om een vrij en stabiel Somalië te creëren, maar juist de organisaties en mensen te steunen die vechten voor een Somalië, waarin ruimte is voor alle Somaliërs en hun vrijheden en mensenrechten, en eerlijke verkiezingen en die professionele kandidaten te steunen die dit doel nastreven in de Federale verkiezingen in 2012.
Commandant Richard Keulen, Hr. Ms. de Ruyter, Koninklijke Nederlandse Marine Commandant Keulen gaf uitleg over het optreden van de internationale gemeenschap ter bestrijding van de piraterij. Op de vraag of piraterij een Somalisch probleem is, was volgens de commandant zowel het antwoord ‘ja’ als ‘nee’ mogelijk. Zo is piraterij in Somalië wel de meest destructieve en meest zichtbare vorm van piraterij, maar piraterij komt ook op een veel kleinere schaal voor in het Carabisch gebied, de Westkust van Afrika en in de Straat van Malakka. De commandant gaf aan dat de wereld niet ophoudt bij landsgrenzen en gezien Nederland een zeevarende natie is en veel vracht Rotterdam als bestemming heeft, is piraterij een serieus probleem wereldwijd.
Commandant Keulen gaf achtergrond over de missies ter bestrijding van de piraterij. Momenteel lopen er twee operaties, namelijk “Ocean Shield” van de NAVO, en “Atalanta”, van de Europese Unie. Nederland is gevraagd de leiding te nemen in de operatie “Ocean Shield”. Andere spelers in deze missies zijn de VN, EU, NAVO en landen als Kenia, India en de Seychellen, die door de piraterij met desastreuze gevolgen te maken hebben. Commandant Keulen gaf aan dat het missiegebied sterk is gegroeid; van de kust voor Somalië strekt de missie zich nu uit tot de Golf van Aden en een groot deel van de Indische Oceaan en beslaat het een gebied dat twee keer zo groot is als West-Europa.
De commandant noemde piraterij een ander soort misdaad, een “berekende coole organisatie”, een harde misdaad. Honderden mensen worden gegijzeld en er wordt soms veel geweld gebruikt. Het doel van de operaties is het beschermen van de scheepvaart, om zo min mogelijk economisch verlies te leiden. Daarnaast houden de operaties zich bezig met toezicht op zee, met name de Golf van Aden, waar veel mensensmokkelboten op tijd worden gesignaleerd en waarop vervolgens de UNHCR geïnformeerd wordt. Naast het beschermen van de scheepvaart houden de operaties zich ook bezig met het voorkomen (preventie) en het verstoren van piratenacties. Het uitgangspunt is om zonder geweld de piraterij preventief aan te pakken. Een groot probleem is met name de piraten moederschepen, dit zijn gekaapte schepen die gebruikt worden om verder te varen tot wel duizenden mijlen ver. Deze schepen worden door de piraten bevoorraad waardoor zij maandenlang op zee kunnen blijven.
Commandant Keulen deelde tenslotte zijn observaties met het publiek. Hij was van mening dat de oplossing zowel op het land als in andere domeinen ligt en dat er te weinig/sporadische beeldvorming bestond over het fenomeen. Daarnaast vroeg hij aandacht voor het lot van de gijzelaars (meer dan 350 personen) die slecht worden behandeld. Ook viel het de commandant op dat de piraterij een nieuwe soort bedrijvigheid heeft doen ontstaan, zo zijn er advocatenkantoren gespecialiseerd in onderhandelingen en bedrijven die zich bezig houden met het afleveren van losgeld. De regionale invloed wordt volgens de commandant echter negatief door de piraterij. Het commitment om tegen de piraterij op te treden ligt volgens hem zowel op intern als extern vlak.
De commandant gaf aan dit legitieme vragen te vinden, maar niet overal een antwoord op te kunnen geven gezien het feit hij geen politicus is maar uitvoerend ambtenaar. Hij gaf aan niet waar te hebben genomen dat er illegale visserij plaatsvindt. Hij gaf aan dat Somalië geen inzetbare marine heeft om dit probleem aan te pakken, maar dat de anti-piraterij missies dit misdrijf doorgeven wanneer zij dit waarnemen. De commandant gaf aan dat het ‘illegale visserij’ argument wordt misbruikt, aangezien Somalische piraten nu zelfs duizenden mijlen verderop schepen kapen. De commandant gaf aan dat de piraterij onder “collateral damage” viel van het onstabiele Somalië; wanneer landen problemen hebben met goed bestuur, dan wordt de georganiseerde misdaad populair. Hij is dan ook van mening dat het probleem bij de wortel aangepakt moet worden. De commandant bevestigde dat het eigenbelang van rijke landen in dergelijke missies groot is, maar hij gaf aan dat het voor het maken van een veilige regio belangrijk is dit probleem aan te pakken. De anti-piraterij missies waren immers gestart naar aanleiding van gekaapte voedseltransporten van het World Food Programme van de VN die bedoeld waren voor de Somalische bevolking.
Geïnteresseerden in dit onderwerp werden uitgenodigd om zich te melden bij de organisatie om in november 2011 verder te praten over piraterij.
(1) Moga2020 – Mogadishu in 2020, waarin jongeren de positieve dingen die in Mogadishu gebeuren benadrukken en dit graag vermenigvuldigd willen zien in 2020;
(2) De hel op aarde? De humanitaire situatie in Somalië – Deze workshop focuste zich onder andere op de droogte en mensenrechtenaspecten;
(3) Kan Somalië verzoenen? – Er is geen verzoening, eerdere verzoeningspogingen zijn mislukt, op welke manier kan er verzoening plaatsvinden?
In gesprek gaan met locals, waarbij de jongeren in de diaspora op één lijn komen met de locals om te zien waar hun behoeften liggen;
Historische punten benadrukken en laten heropleven;
Skypen met jongeren van de Universiteit van Mogadishu;
(Transnationale) netwerken opbouwen;
Werkgelegenheid creeëren (bijv. een afvalophaaldienst);
Aansluiting vinden bij een netwerk zoals Jong OS.
In de loop naar 2020 zou er elke maand iets georganiseerd moeten worden om van Mogadishu in 2020 de sprankelende stad te maken die het ooit geweest is. Hierbij staat het principe van de tango centraal; het beste van beide werelden (de Somalische jongeren buiten én binnen Somalië) komt hierin samen.
Een regering zonder verkiezingen;
Vredesconferenties dienen in Somalië zelf gehouden te worden;
Minimaal 50% van regeringsfuncties dienen door vrouwen vervuld te worden, zij zijn de kracht van het land;
Geen clansysteem;
Geen voedselhulp vanuit het buitenland, maar de eigen kracht gebruiken;
Stoppen met het 4:5 machtsverdelingssysteem;
“Genoeg is genoeg”;
Het aanspreken van eigen stamleden;
Bestuurders dienen jong te zijn, jonger dan 45 jaar;
De Somalische burgers in de diaspora moeten periodiek terugkeren naar Somalië
Op 2 juli 2011 organiseerden de Somalische organisaties HIRDA, Dalmar en Karti de conferentie “Somalië op weg naar 2020” ter gelegenheid van de 51ste onafhankelijkheidsviering van Somalië. De conferentie was een voorzetting van de twee eerder georganiseerde “Freedom from Fear” conferenties en de thema’s in de gegeven workshops van deze dag zullen in de toekomst in werkgroepen structureel worden voortgezet.
Programma
Opening
De conferentie werd geopend door mevr. Dorothé Appels, die de optimistische vraag stelde of het mogelijk is dat Somalië in 2020 een land kan zijn vol vrede, theater, muziek, eerlijke politici en toerisme. Een Somalië zonder oorlogswapens, waar mannen en vrouwen gelijk zijn, een land van goed bestuur en goede relaties met zijn buurlanden en zijn burgers in de diaspora.Vervolgens voerde de dansgroep “Stichting Somali Solidarity”, een groep bestaande uit zowel mannen en vrouwen van verschillende leeftijden, traditionele dansen uit, waaronder de “Jaandheer”. Naast het dansen droeg een jongedame een gedicht voor, waarin zij haar bewondering uitsprak voor de SYL (Somali Youth League), een politieke partij bestaande uit jongemannen in de leeftijd van 18-33 jaar, afkomstig uit verschillende regio’s in Somalië. Daarnaast maakte zij du’a (gebeden) voor een welvarend Somalië.
Keynote sprekers
Hassan Shire Sheikh, African and Horn of Africa Human Rights Defenders Project De keynote spreker van de conferentie was Hassan Shire Sheikh, uitvoerend directeur van de East African and Horn of Africa Human Rights Defenders Project (EHAHRDP). Dit mensenrechtennetwerk is actief in 10 landen in Oost-Afrika en de Hoorn van Afrika, waaronder Somalië. Het netwerk zet zich in voor de veiligheid van mensenrechtenactivisten in dit gebied. Sheikh benadrukte dat het werk van mensenrechtenactivisten niet zonder risico’s is. In hun strijd voor internationaal erkende mensenrechten, stellen zij de status quo ter discussie, waardoor zij dikwijls het slachtoffer zijn van intimidatie en geweld. EHAHRDP laat mensen niet alleen staan in deze strijd en helpt hen onder andere via het veiligheidsprogramma, waarbinnen activisten altijd een noodnummer kunnen bellen en advies kunnen vragen aan veiligheidsexperts over hoe om te gaan met de risico’s.In Somalië zijn de mogelijkheden voor mensenrechtenactivisme zeer beperkt. De mannen en vrouwen die de moed hebben om mensenrechtenschendingen aan te kaarten van onder andere al-Shabaab en andere milities in Zuid- en Centraal Somalië, hebben extra steun nodig om hun werk te kunnen blijven doen. Door middel van veiligheidstrainingen probeert EHAHRDP de Somalische activisten te steunen bij het analyseren van hun eigen veiligheidssituatie en het maken van adequate veiligheidsplannen om de risico’s die verbonden zijn aan hun werk te minimaliseren. Verdere steun kan bijvoorbeeld bestaan uit het vervangen van gestolen apparatuur, het aanschaffen van beveiligingsmateriaal (bv hekken), maar ook het verlenen van psychologische hulp voor activisten of hun familieleden. Indien er sprake is van zeer acuut gevaar, dan faciliteert EHAHRDP een veilig onderkomen binnen of buiten Somalië, en ondersteunen wij de activist bij een eventuele asielaanvraag bij de UNHCR.
Sheikh beklemtoonde het belang van het werk van mensenrechtenactivisten, zij geven mensen die geen stem hebben een stem en blijven zich inzetten voor vrede ondanks de onveilige situatie. Sheikh gaf hierbij het voorbeeld van Abdulkadir Yahya, een vredesactivist, die ondanks de gevaarlijke situatie altijd in Mogadishu is gebleven. Zonder erkenning te krijgen voor zijn werk blijft hij zich inzetten voor de zaak, wat hem uiteindelijk zijn leven heeft gekost. EHAHRDP probeert deze mensen te beschermen, maar Sheikh vroeg de deelnemers aan de conferentie ook te kijken naar wat zij zelf kunnen betekenen om deze activisten te steunen in hun strijd voor een nieuw Somalië met politieke stabiliteit, vrije pers, respect en veiligheid voor vrouwen en veiligheid voor alle Somalische burgers. Hij sprak de deelnemers aan niet te vertrouwen op de milities en sektes om een vrij en stabiel Somalië te creëren, maar juist de organisaties en mensen te steunen die vechten voor een Somalië, waarin ruimte is voor alle Somaliërs en hun vrijheden en mensenrechten, en eerlijke verkiezingen en die professionele kandidaten te steunen die dit doel nastreven in de Federale verkiezingen in 2012.
Commandant Richard Keulen, Hr. Ms. de Ruyter, Koninklijke Nederlandse Marine Commandant Keulen gaf uitleg over het optreden van de internationale gemeenschap ter bestrijding van de piraterij. Op de vraag of piraterij een Somalisch probleem is, was volgens de commandant zowel het antwoord ‘ja’ als ‘nee’ mogelijk. Zo is piraterij in Somalië wel de meest destructieve en meest zichtbare vorm van piraterij, maar piraterij komt ook op een veel kleinere schaal voor in het Carabisch gebied, de Westkust van Afrika en in de Straat van Malakka. De commandant gaf aan dat de wereld niet ophoudt bij landsgrenzen en gezien Nederland een zeevarende natie is en veel vracht Rotterdam als bestemming heeft, is piraterij een serieus probleem wereldwijd.
Commandant Keulen gaf achtergrond over de missies ter bestrijding van de piraterij. Momenteel lopen er twee operaties, namelijk “Ocean Shield” van de NAVO, en “Atalanta”, van de Europese Unie. Nederland is gevraagd de leiding te nemen in de operatie “Ocean Shield”. Andere spelers in deze missies zijn de VN, EU, NAVO en landen als Kenia, India en de Seychellen, die door de piraterij met desastreuze gevolgen te maken hebben. Commandant Keulen gaf aan dat het missiegebied sterk is gegroeid; van de kust voor Somalië strekt de missie zich nu uit tot de Golf van Aden en een groot deel van de Indische Oceaan en beslaat het een gebied dat twee keer zo groot is als West-Europa.
De commandant noemde piraterij een ander soort misdaad, een “berekende coole organisatie”, een harde misdaad. Honderden mensen worden gegijzeld en er wordt soms veel geweld gebruikt. Het doel van de operaties is het beschermen van de scheepvaart, om zo min mogelijk economisch verlies te leiden. Daarnaast houden de operaties zich bezig met toezicht op zee, met name de Golf van Aden, waar veel mensensmokkelboten op tijd worden gesignaleerd en waarop vervolgens de UNHCR geïnformeerd wordt. Naast het beschermen van de scheepvaart houden de operaties zich ook bezig met het voorkomen (preventie) en het verstoren van piratenacties. Het uitgangspunt is om zonder geweld de piraterij preventief aan te pakken. Een groot probleem is met name de piraten moederschepen, dit zijn gekaapte schepen die gebruikt worden om verder te varen tot wel duizenden mijlen ver. Deze schepen worden door de piraten bevoorraad waardoor zij maandenlang op zee kunnen blijven.
Commandant Keulen deelde tenslotte zijn observaties met het publiek. Hij was van mening dat de oplossing zowel op het land als in andere domeinen ligt en dat er te weinig/sporadische beeldvorming bestond over het fenomeen. Daarnaast vroeg hij aandacht voor het lot van de gijzelaars (meer dan 350 personen) die slecht worden behandeld. Ook viel het de commandant op dat de piraterij een nieuwe soort bedrijvigheid heeft doen ontstaan, zo zijn er advocatenkantoren gespecialiseerd in onderhandelingen en bedrijven die zich bezig houden met het afleveren van losgeld. De regionale invloed wordt volgens de commandant echter negatief door de piraterij. Het commitment om tegen de piraterij op te treden ligt volgens hem zowel op intern als extern vlak.
Reacties /vragen uit het publiek
Het publiek stelde een aantal kritische vragen. Een dame gaf aan dat de piraterij was ontstaan door de illegale visserij van Europese bedrijven en het dumpen van nucleair afval voor de Somalische kust. De huidige structuur bood volgens haar geen oplossing en zij stelde voor met de commandant mee te varen om het ware verhaal te verkondigen. Een deelnemer gaf aan dat het probleem een politiek probleem is; hij stelde dat zonder een staat het probleem nooit opgelost zou worden en vroeg de commandant wat Nederland deed om de vorming van een succesvolle Somalische staat te bevorderen. Een andere deelnemer gaf aan niet te geloven dat de doelstellingen van de anti-piraterij missie de bescherming van de veiligheid op zee is, maar dat rijke landen alleen kijken waar hun belangen liggen. De laatste vraag was of het waar was dat sommige landen de illegale visserij ondersteunen en om deze reden deelnemen aan de anti-piraterij operaties.De commandant gaf aan dit legitieme vragen te vinden, maar niet overal een antwoord op te kunnen geven gezien het feit hij geen politicus is maar uitvoerend ambtenaar. Hij gaf aan niet waar te hebben genomen dat er illegale visserij plaatsvindt. Hij gaf aan dat Somalië geen inzetbare marine heeft om dit probleem aan te pakken, maar dat de anti-piraterij missies dit misdrijf doorgeven wanneer zij dit waarnemen. De commandant gaf aan dat het ‘illegale visserij’ argument wordt misbruikt, aangezien Somalische piraten nu zelfs duizenden mijlen verderop schepen kapen. De commandant gaf aan dat de piraterij onder “collateral damage” viel van het onstabiele Somalië; wanneer landen problemen hebben met goed bestuur, dan wordt de georganiseerde misdaad populair. Hij is dan ook van mening dat het probleem bij de wortel aangepakt moet worden. De commandant bevestigde dat het eigenbelang van rijke landen in dergelijke missies groot is, maar hij gaf aan dat het voor het maken van een veilige regio belangrijk is dit probleem aan te pakken. De anti-piraterij missies waren immers gestart naar aanleiding van gekaapte voedseltransporten van het World Food Programme van de VN die bedoeld waren voor de Somalische bevolking.
Geïnteresseerden in dit onderwerp werden uitgenodigd om zich te melden bij de organisatie om in november 2011 verder te praten over piraterij.
Workshops
Het tweede gedeelte van de conferentie werd voortgezet in een drietal workshops, te weten:(1) Moga2020 – Mogadishu in 2020, waarin jongeren de positieve dingen die in Mogadishu gebeuren benadrukken en dit graag vermenigvuldigd willen zien in 2020;
(2) De hel op aarde? De humanitaire situatie in Somalië – Deze workshop focuste zich onder andere op de droogte en mensenrechtenaspecten;
(3) Kan Somalië verzoenen? – Er is geen verzoening, eerdere verzoeningspogingen zijn mislukt, op welke manier kan er verzoening plaatsvinden?
Moga2020
Deze workshop werd geleid vanuit een positieve invalshoek; deelnemers kregen aan het begin een rode kaart die zij moesten opsteken wanneer een deelnemer negatieve uitlatingen deed. Mogadishu, de hoofdstad, wordt door de workshopleiders als hart van Somalië gezien. Er lopen momenteel een aantal positieve, hoopwekkende ondernemingen in Mogadishu, zoals de Bakkara markt, het hotel Tropical Village, het telecombedrijf Hurdoon en de Universiteit van Mogadishu. Aan de deelnemers van de workshop werd gevraagd deze lijst met bestaande initatieven aan te vullen, waarbij de Bank of Mogadishu werd genoemd, projecten met journalisten en de markt in de wijk Xamar Weyne. Daarnaast werd de deelnemers gevraagd positieve ideeën te delen om het Moga2020 project (wat gezien kan worden als een sociale beweging) tot een succes te maken. Dit leverde onderstaande lijst aan ideeën op:In gesprek gaan met locals, waarbij de jongeren in de diaspora op één lijn komen met de locals om te zien waar hun behoeften liggen;
Historische punten benadrukken en laten heropleven;
Skypen met jongeren van de Universiteit van Mogadishu;
(Transnationale) netwerken opbouwen;
Werkgelegenheid creeëren (bijv. een afvalophaaldienst);
Aansluiting vinden bij een netwerk zoals Jong OS.
In de loop naar 2020 zou er elke maand iets georganiseerd moeten worden om van Mogadishu in 2020 de sprankelende stad te maken die het ooit geweest is. Hierbij staat het principe van de tango centraal; het beste van beide werelden (de Somalische jongeren buiten én binnen Somalië) komt hierin samen.
De hel op aarde? De humanitaire situatie in Somalië
In deze workshop is vooral gekeken naar de droogte en het gebrek aan stabiliteit. Bij dit laatste speelt al-Shabab een rol en daarnaast hebben de deelnemers aan deze workshop het gevoel dat Somalië is overgenomen door buitenlandse machten. De workshopleidster geeft aan dat Somaliërs terug moeten gaan naar hun land, netwerken moeten vormen. Remittances spelen hierin een belangrijke rol en de uitkomst van de workshop is dat Somaliërs geld bij elkaar moeten leggen om gezamelijk in actie te komen en een alomvattende aanpak te hanteren. Dagvoorzitter mevr. Dorothé Appels gaf de conferentiedeelnemers daarnaast mee dat Somaliërs met heel veel zijn en door één stem te vormen is het mogelijk de regels te beïnvloeden en te veranderen.Kan Somalië verzoenen?
De workshop verzoening leverde een interessante lijst op met wat er nodig is om van Somalië een stabiel en vredige staat te maken en om verzoening mogelijk te maken:Een regering zonder verkiezingen;
Vredesconferenties dienen in Somalië zelf gehouden te worden;
Minimaal 50% van regeringsfuncties dienen door vrouwen vervuld te worden, zij zijn de kracht van het land;
Geen clansysteem;
Geen voedselhulp vanuit het buitenland, maar de eigen kracht gebruiken;
Stoppen met het 4:5 machtsverdelingssysteem;
“Genoeg is genoeg”;
Het aanspreken van eigen stamleden;
Bestuurders dienen jong te zijn, jonger dan 45 jaar;
De Somalische burgers in de diaspora moeten periodiek terugkeren naar Somalië
